ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΩΝ - 5 ΒΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΟΦΕΙΛΩΝ

Στις 2 Αυγούστου 2016, δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης (ΦΕΚ Β’ 2376/2.8.2016) ο αναθεωρημένος Κώδικας Δεοντολογίας του Ν. 4224/2013  (ΦΕΚ Α’ 288/31.12.2013) βάσει του οποίου επιδιώκεται η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων ιδιωτικών οφειλών. Στην εκ νέου επεξεργασία και τροποποίηση του Κώδικα Δεοντολογίας των Τραπεζών οδήγησε η μέχρι σήμερα μη αποτελεσματικότητά του.

Οι κύριες αλλαγές  εντοπίζονται στα εξής σημεία:

  • Ο προϊσχύσας ΚΔΤ (Ν.4224/2013) προέβλεπε ότι η διαδικασία διαχείρισης της οφειλής ξεκινούσε ύστερα από 30 ημέρες καθυστέρησης αποπληρωμής των δόσεων του δανείου. Στον αναθεωρημένο Κώδικα, το χρονικό διάστημα διπλασιάστηκε (60 ημέρες).
  • Οι προτάσεις του πιστωτικού ιδρύματος στον δανειολήπτη, λαμβάνουν υποχρεωτικά υπόψη το ελάχιστο επίπεδο δαπανών διαβίωσής του, όπως επίσης και την οικονομική του κατάσταση.
  • Η προθεσμία ανταπόκρισης του δανειολήπτη στη ζήτηση των οικονομικών του στοιχείων και της απάντησής του σε πρόταση αναδιάρθρωσης του δανείου του με βάση τον παλαιό ΚΔΤ ήταν 15 εργάσιμες μέρες. Στον νέο ΚΔΤ οι προθεσμίες αυτές συνδέονται πλέον με τις προθεσμίες του ορισμού του «συνεργάσιμου δανειολήπτη», για τον οποίο είναι υπεύθυνο το Κυβερνητικό Συμβούλιο Διαχείρισης του Ιδιωτικού Χρέους. Σχεδιάζεται αλλαγή του ορισμού  και διεύρυνση των προθεσμιών,
  • Οι προτάσεις ρύθμισης από τα τραπεζικά ιδρύματα διακρίνονται σε  ήπιες ή απλώς ρυθμιστικές (βραχυπρόθεσμες-μακροπρόθεσμες προτάσεις ρύθμισης όπως: Παράταση διάρκειας πάνω από δύο χρόνια, περίοδος χάριτος, μερική διαγραφή οφειλής, αποπληρωμή μόνο τόκων) και ραγδαίες ή οριστικές, που ενδεχομένως μεταβάλλουν την περιουσιακή κατάσταση του δανειολήπτη (προτάσεις οριστικής διευθέτησης: όπως η εθελοντική μεταβίβαση ενυπόθηκου ακινήτου, η εθελοντική εκποίηση ενυπόθηκου ακινήτου κ.ο.κ.).

Στον αναθεωρημένο Κώδικα, η τράπεζα υποχρεώνεται να υποβάλλει πρώτα την ήπια πρόταση ρύθμισης, και μετά, εφόσον  δεν υπάρξει συμφωνία, πρόταση οριστικής διευθέτησης.

  • Από το παράρτημα των ενδεικτικών λύσεων του νέου ΚΔΤ, αφαιρέθηκαν οι μη συναινετικές λύσεις του παλαιότερου ΚΔΤ (πρόταση ρευστοποίησης εξασφαλίσεων, πρόταση εκκίνησης νομικών/δικαστικών ενεργειών), με γνώμονα την ενίσχυση του συμφέροντος του δανειολήπτη.
  • Ο δανειολήπτης έχει δικαίωμα να κάνει αντιπρόταση στις προτάσεις του ιδρύματος. Στον παλαιό Κώδικα το πιστωτικό ίδρυμα δεν είχε καν την υποχρέωση απάντησης στην αντιπρόταση αναδιάρθρωσης δανείου που έκανε ο δανειολήπτης. Στον νέο Κώδικα, το πιστωτικό ίδρυμα όχι μόνο απαντά εγγράφως τεκμηριώνοντας υποχρεωτικά την απάντησή του σε περίπτωση που είναι αρνητική, αλλά επιπλέον, ως απάντηση, το πιστωτικό ίδρυμα δύναται να κάνει νέα βελτιωμένη πρόταση.
  • - Στον νέο ΚΔΤ, το Τυποποιημένο Έγγραφο Οικονομικής Κατάστασης (ΤΟΚ) στο οποίο ο δανειολήπτης συμπληρώνει τα οικονομικά του στοιχεία, η τεκμηριωμένη απόφαση της Επιτροπής Ενστάσεων στην οποία ο δανειολήπτης μπορεί να υποβάλλει ένσταση επί της διαδικασίας, όπως και η ειδοποίηση ότι ο δανειολήπτης αποχαρακτηρίζεται από συνεργάσιμος, θα στέλνεται εγγράφως με διαδικασία που να διασφαλίζει την παραλαβή του από τον δανειολήπτη. Ο παλαιός ΚΔΤ δεν είχε τέτοιες πρόνοιες υπέρ του δανειολήπτη.
  • Επίσης, ενισχύθηκαν οι αρμοδιότητες και η διαφάνεια λειτουργίας των Επιτροπών Ενστάσεων, που θα λειτουργούν εντός των τραπεζών, στις οποίες ο δανειολήπτης προσφεύγει για να διευθετήσει τυχόν παραλείψεις και παραβιάσεις της διαδικασίας του ΚΔΤ, πριν αποταθεί σε τρίτους εξωδικαστικούς φορείς (πχ. Συνήγορος του Καταναλωτή) ή στα δικαστική διαδικασία.
  • Τέλος, στον νέο ΚΔΤ - σε αντίθεση με τον προηγούμενο - προβλέπεται η δυνατότητα του δανειολήπτη να ζητήσει ενημέρωση και υποστήριξη από τα 30 Κέντρα Ενημέρωσης και Υποστήριξης Δανειοληπτών που θα δημιουργηθούν ως τα τέλη του φθινοπώρου.

Υπενθυμίζεται ότι στις διατάξεις του Κώδικα Δεοντολογίας εμπίπτουν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ιδιωτών, στα οποία περιλαμβάνονται και και τα δάνεια προς πολύ μικρές επιχειρήσεις (με ετήσιο τζίρο τα τελευταία 3 φορολογικά χρόνια, ο οποίος κατά μέσο όρο δεν ξεπερνά το 1 εκατ ευρώ).

Από τις ρυθμίσεις δεν εξαιρούνται τα ιδιωτικά δάνεια που έχουν δοθεί με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Ωστόσο, πρέπει να υπάρξει συναίνεση του δημοσίου για την ρύθμιση εφόσον κάτι τέτοιο προβλέπεται στην σύμβαση του δανείου.

 

Παράταση προθεσμίας για επικαιροποίηση στοιχείων στο Ν. 3869/2010

Παρατάθηκε έως τις 04 Μαϊου 2016 η προθεσμία για την επικαιροποίηση των εκκρεμών αιτήσεων του Νόμου Κατσέλη (Ν.3869/2010). Η αρχική προθεσμία έληγε στις 19/02/2016. Ωστόσο, η καθυστέρηση στην χορήγηση των βεβαιώσεων οφειλών από τις τράπεζες στους καταναλωτές κατέστησε αναγκαία την παράταση της προθεσμίας ώστε να μην δημιουργηθούν προβλήματα κατά την εκδίκαση των υποθέσεων.

Τα δικαιολογητικά που πρέπει να προσκομιστούν εκ νέου είναι τα εξής:

  • αντίγραφο του Δελτίου Αστυνομικής Ταυτότητας
  • πρόσφατο πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης
  • δήλωση φορολογίας εισοδήματος (έντυπο Ε1) του έτους 2015
  • εκκαθαριστικό σημείωμα δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του έτους 2015
  • τελευταία δήλωση στοιχείων ακινήτων (έντυπο Ε9)
  • τυχόν καταστάσεις μισθοδοσίας ή εκκαθαριστικούς λογαριασμούς συντάξεων ή βεβαίωση ανεργίας του ΟΑΕΔ για το έτος 2015
  • βεβαιώσεις οφειλών των πιστωτών με ημερομηνία έκδοσης μεταγενέστερη της έναρξης ισχύος του Ν. 4336/2015
  • υπεύθυνη δήλωση για την πληρότητα και ορθότητα καταστάσεων περιουσίας και μεταβιβάσεων
  • λοιπά έγγραφα κατά την κρίση του οφειλέτη.

Σε περίπτωση έγγαμου αιτούντος, τα παραπάνω έγγραφα προσκομίζονται και για τον/την σύζυγο, όπως επίσης και σε περίπτωση ανήλικων τέκνων με περιουσία. 

Η υπαίτια παράλειψη του οφειλέτη να ενημερώσει τα ανωτέρω στοιχεία του φακέλου συνεπάγεται απόρριψη της αίτησής του.

 

Απαγορεύεται η επιπλέον χρέωση στις συναλλαγές με χρήση πιστωτικής ή χρεωστικής κάρτας

Σύμφωνα με το τροποποιημένο άρθρο 4γ του Ν. 2251/1994 για την προστασία των καταναλωτών, απαγορεύεται η επιβολή από τους προμηθευτές οποιασδήποτε επιβάρυνσης στον καταναλωτή για τη χρήση μέσων πληρωμής (πιστωτική ή χρεωστική κάρτα). Συγκεκριμένα, με την παράγραφο 2 του άρθρου 56 του Ν. 4370/2016, αντικαθίσταται το άρθρο 4γ του Ν. 2251/1994 ως εξής:  «Ο προμηθευτής δεν δικαιούται να επιβάλλει επιβαρύνσεις στους καταναλωτές για τη χρήση ενός συγκεκριμένου μέσου πληρωμής».

Η σχετική απαγόρευση προβλέπεται  ήδη στο άρθρο 49 του Ν. 3862/2010 για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά.

 

Τί ισχύει από το 2016 για τα κόκκινα δάνεια. O νέος νόμος Κατσέλη και ο Κώδικας Δεοντολογίας των Τραπεζών

Από 01/01/2016 τέθηκε σε εφαρμογή ο τροποποιημένος νόμος για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά.

Πλέον, ο δανειολήπτης που βρίσκεται σε αδυναμία να ανταποκριθεί στις δανειακές υποχρεώσεις του και επιθυμεί να προστατεύσει την κύρια ή μοναδική κατοικία του έχει τη δυνατότητα να υπαχθεί στις διατάξεις του Ν. Κατσέλη εφόσον πληροί συγκεκριμένα και αυστηρότερα κριτήρια.

Ειδικότερα, διακρίνονται δυο κατηγορίες δανειοληπτών:

Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται οι περισσότερο ευάλωτοι δανειολήπτες. Οι οφειλέτες αυτής της κατηγορίας πρέπει να έχουν εισόδημα που είναι ίσο ή υπολείπεται των ευλόγων δαπανών διαβίωσης (όπως αυτές διαμορφώνονται στην τέταρτη ομάδα δαπανών, δηλαδή την ομάδα που περιλαμβάνει και τις δαπάνες για αναψυχή, ταξίδια κ.λπ.). Με βάση τις εύλογες δαπάνες του 2014, αυτό αντιστοιχεί σε ετήσιο εισόδημα έως 8.180 ευρώ για ένα άτομο, 13.917 ευρώ για δύο άτομα, 17.278 για δύο άτομα και ένα τέκνο και 20.639 ευρώ για τετραμελή οικογένεια.

Επιπλέον, η αντικειμενική αξία του ακινήτου που επιθυμούν να προστατεύσουν δεν πρέπει να ξεπερνά τις 120.000 ευρώ για άγαμο, προσαυξημένο κατά 40.000 ευρώ για έγγαμο και κατά 20.000 ευρώ για κάθε τέκνο μέχρι τρία τέκνα.

Ο δανειολήπτης αυτής της κατηγορίας θα πληρώνει την αξία του ακινήτου του μέχρι 20 έτη (κατ’ εξαίρεση 35 έτη) με μηνιαίες έντοκες καταβολές. Η αξία του ακινήτου είναι αυτή που θα προέκυπτε αν πήγαινε σε πλειστηριασμό το ακίνητο, και συνεπώς όσα έπαιρναν οι πιστωτές θα τα πάρουν και τώρα αλλά με μηνιαίες καταβολές. Η αξία αυτή αποτελεί την βάση υπολογισμού για τις πληρωμές. Ο νόμος που ψηφίστηκε προβλέπει επίσης ότι, εάν το εισόδημα του δανειολήπτη δεν επαρκεί, θα συμμετάσχει το Δημόσιο, που θα αναλάβει την αποπληρωμή της δόσης τουλάχιστον για το 2016.

Στην δεύτερη κατηγορία ανήκουν οι οφειλέτες, το εισόδημα των οποίων ισούται με τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης (όπως αυτές διαμορφώνονται στην τέταρτη ομάδα δαπανών, δηλαδή την ομάδα που περιλαμβάνει και τις δαπάνες για αναψυχή, ταξίδια κ.λπ.) προσαυξημένες κατά 70%. Το εισόδημα αυτό ορίζεται στα 13.906 ευρώ για ένα άτομο, στα 23.659 ευρώ για δύο άτομα και για κάθε παιδί, έως τρία παιδιά, 5.714 ευρώ.

Ο δανειολήπτης αυτής της κατηγορίας δεν μπορεί να προστατεύσει ακίνητο η αντικειμενική αξία του οποίου ξεπερνά τις 180.000 ευρώ για άγαμο, προσαυξημένο κατά 40.000 ευρώ για έγγαμο και κατά 20.000 ευρώ για κάθε τέκνο μέχρι τρία τέκνα.

Και αυτός θα πληρώνει για 20 έτη (κατ’ εξαίρεση για 35 έτη), μια δόση που θα υπολογιστεί όπως υπολογίζεται η αξία στην παραπάνω κατηγορία.

Να σημειωθεί, ότι μια επιπλέον προϋπόθεση για την ένταξη των δανειοληπτών των δυο ως άνω κατηγοριών στο Ν. Κατσέλη είναι να έχουν χαρακτηρισθεί συνεργάσιμοι από τις τράπεζες.

Όσοι δεν πληρούν τις παραπάνω τρεις προϋποθέσεις (εισόδημα, αντικειμενική αξία, συνεργάσιμος δανειολήπτης), δεν μπορούν να ενταχθούν στο νόμο Κατσέλη και τους απομένει ως μονοδικό εργαλείο ρύθμισης των οφειλών τους ο Κώδικας Δεοντολογίας των τραπεζών. Σύμφωνα με τον τελευταίοπροβλέπεται ότι η πρώτη υποχρεωτική ειδοποίηση της τράπεζας προς τον οφειλέτη «μπορεί να αποσταλεί μέχρι την 30η Δεκεμβρίου 2015 για τις περιπτώσεις δανείων που συμπληρώνουν οποτεδήποτε μέχρι και την 15η Δεκεμβρίου 2015 καθυστέρηση μεγαλύτερη των τριάντα (30) ημερολογιακών ημερών».
Η εν λόγω ειδοποίηση (της τράπεζας στον δανειολήπτη) παρέχει προθεσμία δεκαπέντε (15) εργασίμων ημερών στον δανειολήπτη να ενταχθεί στο δεύτερο στάδιο της Διαδικασίας Επίλυσης Καθυστερήσεων υποβάλλοντας στο ίδρυμα:

(αα) εφόσον είναι φυσικό πρόσωπο, την «Τυποποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Πληροφόρησης», συμπληρωμένη, σύμφωνα και με τα προβλεπόμενα στην από 5.12.2014 διευκρινιστική εγκύκλιο της Τράπεζας της Ελλάδος,

(ββ) εφόσον πρόκειται για νομικό πρόσωπο, τα στοιχεία τα οποία ζητούνται από το ίδρυμα για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας νομικού προσώπου, σύμφωνα με τη μεθοδολογία που το ίδρυμα ακολουθεί για την αξιολόγηση αυτή. 

Σε περίπτωση μη ανταπόκρισης αποστέλλεται εντός δεκαπέντε (15) ημερολογιακών ημερών από τη λήξη της ταχθείσας προθεσμίας η προειδοποιητική επιστολή της τράπεζας στις περιπτώσεις δανειοληπτών, εφόσον ο αποχαρακτηρισμός αυτών ως συνεργάσιμων μπορεί να έχει συνέπεια το εκπλειστηρίασμα της μοναδικής κατοικίας τους με νομικές διαδικασίες που προτίθεται να κινήσει το ίδρυμα.

Οι νέες τροποποιήσεις του Ν. 3869/2010 για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά (Σεπτ. 2015)

Με τον Ν. 4336/2015 ο νόμος για την ρύθμιση ογφειλών των φυσικών προσώπων άλλαξε.

Οι αλλαγές ισχύουν ΑΜΕΣΑ.

Για να δείτε το σχετικό ΦΕΚ πατήστε εδώ.

 

Δικαιώματα μετά από απώλεια ή κλοπή πιστωτικής κάρτας (Σεπτ. 2015)

Η χρήση πιστωτικών ή χρεωστικών καρτών κερδίζει  όλο και περισσότερο έδαφος στις καθημερινές μας συναλλαγές. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε τα δικαιώματά μας σε περίπτωση που διαπιστώσουμε την πραγματοποίηση συναλλαγών από τρίτους, μετά από κλοπή ή απώλεια της πιστωτικής μας κάρτας.

Το θέμα αυτό ρυθμίζεται με το Νόμο 3862/2010, με το οποίο ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο η Οδηγία 2007/64/ΕΚ.

Σύμφωνα με το άρθρο 55 του Νόμου, ο νόμιμος κάτοχος της πιστωτικής κάρτας οφείλει να χρησιμοποιεί το μέσο πληρωμών σύμφωνα με τους όρους που διέπουν την έκδοση και χρήση του και να ειδοποιεί αμελλητί το πιστωτικό ίδρυμα, μόλις υποπέσει στην αντίληψή του απώλεια, κλοπή ή υπεξαίρεση της κάρτας του ή μη εγκεκριμένη χρήση του.

Σε περίπτωση μη εγκεκριμένης πράξης πληρωμής, το πιστωτικό ίδρυμα υποχρεούται να επιστρέφει αμέσως στον νόμιμο κάτοχο της κάρτας το ποσό της μη εγκεκριμένης πράξης και εφόσον συντρέχει περίπτωση, να επαναφέρει το χρεωθέντα λογαριασμό πληρωμών στην κατάσταση που θα βρισκόταν εάν δεν είχε πραγματοποιηθεί η μη εγκεκριμένη πράξη πληρωμής. Τονίζεται βέβαια ότι η υποχρέωση αυτή υφίσταται μόνον εφόσον  ο καταναλωτής ειδοποιήσει την εκδότρια τράπεζα αμέσως μόλις κάτι τέτοιο υποπέσει στην αντίληψή του και πάντως το αργότερο μέχρι και 13 μήνες από την ημερομηνία χρέωσης.

Σημειώνεται ότι ο πληρωτής ευθύνεται σχετικά με μη εγκεκριμένες πράξεις πληρωμής μέχρι ανώτατου ποσού 150 ευρώ, για τις ζημίες που απορρέουν από τη χρήση κάρτας που εκλάπη ή απωλέσθηκε. Σε περίπτωση όμως ύπαρξης δόλου ή βαριάς αμέλειας, δεν ισχύει το παραπάνω ανώτατο όριο ευθύνης του νόμιμου κατόχου.

Τέλος, από την γνωστοποίηση της κλοπής ή απώλειας της κάρτας και μετά ο καταναλωτής δεν φέρει τις οικονομικές συνέπειες από τη χρήση της κάρτας, εκτός βέβαια εάν ενήργησε με δόλο.